Nieuwe muziekmedia voor mensen met dementie

In korte tijd heb ik verschillende nieuwe manieren leren kennen om mensen met dementie in contact te brengen met hun eigen muziek: muziek die in hun leven belangrijk is geweest, en dan met name in hun kindertijd en de jaren direct daarna.
Het is bewezen dat muziek kan leiden tot een grote verbetering ten aanzien van de kwaliteit van leven van deze ouderen, ook bij degenen bij wie andere methodes niet aansloegen!

imagesipod7

iPod
In voorjaar 2012 zag ik het fragment van Henry uit de film ‘Alive Inside‘. Heel ontroerend om te zien wat het effect was van het luisteren via de iPod naar zijn persoonlijke muziek: Henry kon hele zinnen zeggen en antwoord geven op vragen als ‘wat betekent muziek voor je?’. De amerikaanse organisatie ‘Music & Memory‘ bleek hier de drijvende klacht achter te zijn.

iPad
In september 2013 kwam de website van de DementieEnDan online www.muziekvantoen.nu. Ideaal om via een iPad samen op de bank te beluisteren: mantelzorger en degene met dementie. Deze site is trouwens voor iedereen leuk, omdat je zelf muziek kunt toevoegen, en zo helemaal je eigen levens-’soundtrack’  kan samenstellen. Daarnaast is het aantrekkelijk dat je hier luistert naar youtube-filmpjes, waar ook beeld bij is. Soms een foto, soms een diashow, maar soms ook film.
Deze website is ontwikkeld voor activiteitenbegeleiders en zorgverleners in opleiding. Daarom zijn ook voorbeeldvragen toegevoegd, die een gesprek op gang kunnen brengen n.a.v. de muziek

ipadsamen1

Klankspoor
Wat is muziek? Of beter: met welke geluiden zijn mensen met dementie het meest geholpen?
Heel interessant is de visie van Andy Bruce op www.klankspoor.nl, die kortgeleden on-line kwam, waar hij een voorbeeld geeft van een ‘klankspoor‘: een tien minuten durend geluidsfragment, dat is samengesteld uit diverse geluiden en muziekfragmenten, die betekenisvol zijn voor de persoon met dementie. Prachtig! Zo gaan vogelgeluiden, boerderijgeluiden, marktgeluiden samen met kerk-liederen, crooners, Peyton Place en Wim Sonneveld.
Het maakt hier niet zoveel uit hoe er geluisterd wordt, maar de iPod lijkt heel geschikt.

Radio
Gelukkig is er ook nog een ‘oud’ en vertrouwd medium: radio. Maar dan geen landelijke radio, maar een zender (i.o.) waar zorginstellingen zich op kunnen abonneren: Radio Remember. Deze zender zorgt ervoor dat er dagelijks de hele dag door muziek kan klinken in de woonkamer(s) van zorginstellingen, afgestemd op de tijd van de dag en de energie die daarbij hoort. Dus bijvoorbeeld activerende muziek voor het opstaan in de ochtend, vrolijke muziek tijdens de koffie en rustgevende muziek aan het eind van de dag.

Al deze initiatieven kunnen helpen om muziek in het leven van mensen met dementie (terug) te brengen.
Met de website www.mijnmooistemuziek.nl wil ik daar een steentje aan bijdragen.

imagesipod6

Misviering Op Solder: belevenis of performance?

??????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????Al jarenlang doe ik regelmatig mee met het Solderkoor: een groep geoefende zangers die de muzikale omlijsting van misvieringen verzorgt in museum Ons’ Lieve Heer op Solder in Amsterdam. Het museum is gevestigd in een huis waarin in de 17e eeuw een schuilkerk gebouwd werd. Tot 1887 was deze kerk de parochiekerk, vanaf 1888 werd het museum.

“De zolderkerk bood vanaf 1952 opnieuw onderdak aan een bijzondere groep kerkgangers: katholieke kunstenaars. In navolging van Parijs, waar vrijere missen al populair waren onder acteurs, musici en andere kunstenaars, werd voor dezelfde groepen in Amsterdam een eigen ‘subparochie’opgericht. Met een eigen pastoor vierden de kunstenaars hun mis op Solder.”
Sinds ik er in de tachtiger jaren bij betrokken raakte, viel op dat de kunstenaarsmis steeds minder kerkgangers trok. Van de oude groep kunstenaars zijn velen overleden, en kennelijk was er onvoldoende belangstelling bij jongere kunstenaars. Er waren zelfs regelmatig zondagen dat het koor groter was dan de schare kerkgangers.
Als koorzanger vond ik dit jammer: niet zozeer vanwege de religieuze betekenis, die woog voor mij minder zwaar, maar ik had wel het gevoel dat ik voor de ‘echte’ kerkgangers een religieuze beleving mede mogelijk maakte. Mijn eigen motivatie was meer muzikaal: dit projectkoor stelde mij in staat om in een bijzondere liturgische omgeving op goed niveau mooie kerkmuziek te zingen. Kerkmuziek in de kerk, uitgevoerd op concert-niveau.
Afgelopen zondag waren er plotseling bijna 80 kerkgangers, ongeveer het maximum dat de brandweer toestaat. Misschien het resultaat van de nieuwe folder van het museum over de misviering. Twee groepen van 25 personen hadden zich tevoren aangemeld. Een groep bleek afkomstig uit Friesland: een kerk tripje georganiseerd door de PKN, per touringcar gekomen voor een zondagje Amsterdam.
Het succes had een keerzijde: tijdens het zingen zoemde minimaal 1 fotograaf voortdurend in op de sopranen of de violisten: we waren onderdeel van het museum geworden. 
Hoe leuk is dat?
De katholieke kerk, de klassieke muziek, de musea: ieder is op zoek naar zijn doelgroep, naar wegen om tradities levend te houden. De nieuwe oplossing heet ‘belevenis’. Protestanten die naar de katholieke mis komen kijken – het is voor hen een ‘belevenis’, vruchtbaar voor hun onderlinge verbondenheid.
Maar een mis als performance, moeten we dat wel willen? De vraag stellen is hem beantwoorden.
Of doe ik moeilijk? Zie ik het niet helder?
Hoe denk jij over traditie en vernieuwing van kerk en kerkmuziek?
177656_4699009923232_1115769015_o